Groningen in kaart #1: de compacte stad?

Kaartmateriaal maakt het lezen en begrijpen van het (stedelijke) landschap gemakkelijker. In dit artikel: De ontwikkeling van de Groningse stadsgrens gedurende de afgelopen decennia. Is er nog wel sprake van een compacte stad?

De stad Groningen werd tot voor kort beschouwd als een van de laatst overgebleven echt compacte steden in Nederland. Een kenmerk van een compacte stad is de harde stadsgrens tussen rood (bebouwing) en groen (onbebouwd), die in Groningen tot het jaar 2000 scherp en duidelijk herkenbaar was. De bouwmanifestaties Intense Hoogbouw en Intense Laagbouw volgden op de jarenlange traditie van binnenstedelijk bouwen en herontwikkelen, waarbij gepoogd werd het compacte stedelijke karakter te behouden. Onderstaande kaart geeft cartografisch inzicht in de compacte stad Groningen, met de bijbehorende harde stadsgrens, rond het jaar 2000.

Maar wat is de huidige stand van zaken? Vooral aan de noordwestkant van de stad is het afgelopen decennium veel bijgebouwd, waardoor de karakteristieke harde stadsgrens verloren is gegaan. De tot voorheen prachtige bebouwingsgrens, gevormd door de zes Aquamarijnflats, vormen niet langer meer de herkenbare stadsgrens. De relatief ruim opgezette uitlegwijkjes Gravenburg, De Held en Reitdiepwijk zijn sinds 2000 buiten de toenmalige bebouwingsrand aangelegd. Een verrommeling van het open landschap is daardoor ontstaan, vooral nu de verdere invulling van de overgebleven stukken door de aanhoudende bouwcrisis is gestagneerd. Op onderstaande kaart is duidelijk te zien dat er een gatenkaas is ontstaan, waardoor er in dit deel van de stad niet meer gesproken kan worden over een compacte stad met een harde stadsgrens.

Aan de zuidoostzijde van de stad verrijst op dit moment de wijk Meerstad. Ook in dit project wordt er gebroken met het concept van de compacte stad. Het is te hopen dat de ruimtelijke kwaliteit van het leven in de stad Groningen, met op korte afstand een kwalitatief hoogwaardig buitengebied, in de verdere stadsontwikkeling behouden blijft en dat er geen Groningse variant van een urban sprawl ontstaat.

Aquamarijnflats Vinkuizen.