Autonome kunst of gebruikskunst

Langs de oever van het Noord-Willemskanaal in Groningen staat sinds kort het Proathoes van kunstenaar Frank Havermans. Een karaktervol kunstwerk met mooie verwijzingen naar de passerende scheepsvaart.

Het kunstwerk staat als bijna autonoom object op de locatie. In principe prima, ware het niet dat het object een ontworpen is als praathuis voor omwonenden en passerende wandelaars. Het initiatief om een kunstwerk te laten bouwen kwam van de buurt zelf, om zo meer contacten te kunnen leggen.  Het kunstwerk dient dus een functionele rol als ontmoetingsplaats.

Kunst een gebruikswaarde toekennen is een positieve ontwikkeling. Het blijkt dat de waardering van kunst in de openbare ruimte verhoogd wordt als het ook (functioneel) gebruikt kan worden. Daarnaast nodigt het creatief gebruik uit. Het prikkelt meer om dit karaktervolle uitkijkpunt te beklimmen, dan een standaard (en saai) ontworpen houten uitkijktorentje.

Het Proathoes blijkt echter onbenaderbaar, zowel vanaf de Hoornsedijk als vanuit de omliggende wijk. De steile dijkhelling en moerassige omgeving maakt dat bijna niemand de moeite neemt het kunstwerk te bezoeken; enkel diegenen die langswandelen met degelijke wandelschoenen ondernemen de uitdaging. Hierdoor blijven de bankjes rondom én bovenin het kunstwerk ongebruikt. Het resultaat is autonome kunst, zonder gebruiksmogelijkheden. Van een Proathoes is het daardoor tot op heden niet gekomen.

Helaas blijkt het keer op keer een grote opgave om gastvrije kunst te ontwerpen, die ook een functioneel faciliterende toevoeging aan de openbare ruimte biedt. Een reden om de kunstcommissie die de ontwerptrajecten van dit soort kunstwerken begeleiden uit te breiden naar een multidisciplinair team, waarin verschillende vakgebieden worden vertegenwoordigd. Dus niet alleen een team met kunstenaars en kunstliefhebbers, maar ook met sociaal geografen, antropologen en bouwkundigen.

Meer informatie over dit project op de website van het Centrum Beeldende Kunst.

One thought on “Autonome kunst of gebruikskunst

  1. Ik ben er laatst wel in geweest, maar het was inderdaad uitkijken waar je stapte. Zo in die plas nu, is het helemaal erg.

    Ik vind het ding trouwens verkeerd geplaatst. Op deze manier kijk je maar net over de dijk heen. Terwijl voor hetzelfde geld ook een heel ruim overzicht mogelijk was, bij plaatsing op de wallekant van het kanaal, liefst in een bocht.

Comments are closed.